Chwarel Cwm Machno Quarry

Cymhedrol 1 ¼ awr | Moderate 1 ¼ hours

Hyd yn hyn, rydw i wedi ceisio cadw at dir gwastad - wel, yn eithaf gwastad ond mewn lle fel Cwm ni ellir osgoi llethrau serth am amser hir iawn, a rhaid i chi fod yn barod nawr am anadlu'n drwm. Y daith gerdded fwyaf amlwg o Gwm yw'r llwybr i fyny trwy'r chwarel, sy'n troelli ei ffordd i fyny heibio i domenni ac olion chwarel i gyrraedd y sleid ddŵr, mor amlwg ar ôl glaw. Ewch ymlaen trwy giât fetel gam byr o'r argae, a oedd yn dal cronfa ddŵr ar gyfer y felin lechi isod. Torrwyd yr argae tua phum mlynedd yn ôl, ac mae'r llyn bach a ddaliodd yn ôl wedi cael ei golli'n fawr. Ar y daith gyntaf byddaf yn eich gadael chi i ffwrdd yn ysgafn ac yn awgrymu eich bod yn troi'n ôl o fan hyn. Mae amrywiad ar y ffordd i lawr. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd y prif lwybr i'r chwith ar ôl y giât a lle mae'r llwybr hwn yn troi'n sydyn i'r dde, dewch o hyd i lwybr troed sy'n sigsagio'n serth i lawr heibio hen gabanau i ailymuno â'r prif lwybr isod. Ar y sigsagio hwn, neu'r neidr, cymerwch ychydig o ofal o laswellt gwlyb a llechi llithrig. Caeodd Chwarel Cwm Machno am byth ym 1962. Y prif nodwedd oedd pwll dwfn, lle'r oedd twneli a siambrau'n ymestyn i bob cyfeiriad. Llenwyd y pwll mewn prosiect tirlunio yn y 1980au ac ar yr adeg hon collwyd y bont a oedd yn nodi mynedfa'r chwarel fel y dangosir yn y braslun - trueni, ond rhaid cyfaddef ei fod yn beryg.

So far, I have tried to keep to level ground - well, fairly level but in a place like Cwm steep gradients cannot be avoided for very long, and you must now be prepared for some heavy breathing. The most obvious walk from Cwm is the track up through the quarry, which wends its way up past tips and quarry remains to reach the water-slide, so prominent after rain. Go on through a metal gate a short step from the dam, which held a reservoir for the slate mill below. The dam was breached about five years ago, and the little lake it held back has been much missed. On the first trip I shall let you off lightly and suggest you turn back from here. There is a variation on the way down. Make sure to take the main track left after the gate and where this track hairpins right, find a footpath that zig-zags steeply down past old cabins to rejoin the main track below. On this zig-zag, or snake, take a little care of wet grass and slippery slate. Cwm Machno Quarry closed for good in 1962. The main feature was a deep pit, from which tunnels and chambers radiated in all directions. The pit was filled in, in a landscape project in the 1980's and it was at this time we lost the bridge that marked the entrance to the quarry as shown in the sketch- a pity, but I must admit it was becoming dangerous.