Pen y Bryn
Cymhedrol 2 ¼ awr | Moderate 2 ¼ hours
Mae Pen-y-Bryn, y siâp dymunol sy'n edrych dros Benmachno wrth ddod o'r A5, yn darparu cwrs profi i yrwyr rali a chylchdaith 6 milltir bywiog i gerddwyr o Cwm. Argymhellir y daith gerdded yn fawr ar gyfer unrhyw adeg o'r flwyddyn, yn enwedig nawr bod rhywfaint o glirio coedwigoedd wedi agor y golygfeydd. Mae'n llwybr ardderchog i'r ci ac ar gyfer taith gaeaf eiraog, gan ei bod ar ffyrdd coedwig bron yr holl ffordd. Gall y cyfarwyddiadau fod yn eithaf byr gan eu bod yn gorgyffwrdd â'r daith gerdded flaenorol. Pan gyrhaeddwch y ffordd goedwig gyntaf, peidiwch â dilyn y saeth i fyny'r lan, ond y tro hwn ewch yn syth ymlaen ar hyd y ffordd. Anwybyddwch droad glaswelltog tuag at Fferm Llechwedd Hafod ac ewch ymlaen i gyffordd T islaw Pen-y-Bryn. Mae'r dde yn arwain at ffordd y Cwm neu gylchdaith isel o amgylch y bryn; y ffordd siarp i'r chwith sydd ei angen i'r gylchdaith uchaf a byrrach. Yn fuan iawn dewch at groesffordd syth ymlaen yn mynd yn bell uwchben Glascwm i Fryn Ro Lwyd; mae'r chwith yn mynd yn ôl i Cwm, ac felly rydym yn troi i'r dde. Sylwch ar saeth felen yn pwyntio i'r chwith i'r coed. Mae hwn yn barhad o'r llwybr troed i Glascwm, ond bydd yn rhaid i ni fynd y ffordd honno ddiwrnod arall. Peidiwch â cholli'r tro nesaf i'r dde a byddwch yn barod ar gyfer cylchdaith y bryn. Gallech fynd yn syth ymlaen yn y fan hon am gylchdaith glocwedd, ond rwy'n dewis mynd y ffordd arall gan fod y prif ddringfa yn dod yn gyntaf. Pan gyrhaeddwch y groesffordd eto ar y ffordd yn ôl, mae gennych y dewis o ail-ddilyn eich llwybr allanol trwy droi i'r chwith ac yna i'r dde'n sydyn yn ddiweddarach, neu o fynd yn syth ymlaen i ddod o hyd i'r marcwyr melyn a 'Y Ffordd drwy'r Coed' a ddefnyddiwyd yn y daith gerdded flaenorol.
Pen-y-Bryn, the pleasing shape that overlooks Penmachno on the approach from the A5, provides a testing course for rally drivers and an invigorating 6 mile circuit for walkers from Cwm. The walk is highly recommended for any time of the year, especially now that some forest clearance has opened up the views. It is an excellent route for the dog and for a snowy winter excursion, as it is on forest roads nearly all the way. Directions can be fairly brief as it overlaps the previous walk. When you reach the first forest road, do not follow the arrow up the bank, but this time carry straight on along the road. Ignore a grassy turn-off towards Llechwedd Hafod Farm and carry on to a T junction below Pen-y-Bryn. Right leads to the Cwm road or a low circuit of the hill; very sharp left is the way we want for the upper and shorter circuit. Fairly soon you come to a cross-road straight on goes a long way round above Glascwm to Ro Lwyd Hill; left goes back to Cwm, and so we turn right. Notice a yellow arrow pointing left into the trees. This is a continuation of the footpath to Glascwm, but we shall have to go that way another day. Don't miss the next right and you will be all set for the circuit of the hill. You could carry straight on at this point for a clock-wise circuit, but I choose to go the other way round as the main ascent comes first. When you reach the cross-roads again on the way back, you have the choice of retracing your outward route by turning left and sharp right later, or of carrying straight on to find the yellow markers and 'The Way through the Woods' used in the previous walk.